چرا لوله‌های پلی‌اتیلن در خطوط آتش‌نشانی جایگزین لوله‌های فولادی شدند؟
در گذشته تصور عمومی بر این بود که برای خطوط اطفای حریق، به دلیل سروکار داشتن با آتش و حرارت، حتماً باید از لوله‌های فلزی، مانیسمان یا گالوانیزه استفاده شود. اما در دو دهه اخیر و با تصویب استانداردهای جهانی مانند NFPA 24 و استانداردهای ملی آتش‌نشانی، مهندسان تأسیسات به شکل چشمگیری به سمت استفاده از لوله‌های پلی‌اتیلن رده فشاری بالا (HDPE) روی آورده‌اند.
اما چه دلیلی باعث شد لوله‌های پلیمری جایگزین لوله‌های صلب فلزی شوند؟ در این مقاله مقایسه همه‌جانبه‌ای بین این دو متریال انجام می‌دهیم.
۱. خطر پنهان رسوب‌گرفتگی در لوله‌های فلزی آتش‌نشانی
بزرگ‌ترین دشمن یک شبکه اطفای حریق، «آب راکد» است. خطوط آتش‌نشانی ماه‌ها و شاید سال‌ها بدون جریان آب باقی می‌مانند تا روزی که حادثه‌ای رخ دهد.
لوله فولادی: آب راکد در لوله فلزی به مرور زمان باعث ایجاد زنگ‌زدگی، پوسته شدن لایه داخلی و تشکیل رسوبات اکسید آهن می‌شود. در لحظه وقوع حادثه آتش‌سوزی، وقتی شیرهای آتش‌نشانی یا اسپرینکلرها باز می‌شوند، این پوسته‌ها و رسوبات کنده شده و مستقیماً نازل‌ها را مسدود می‌کنند!
لوله پلی‌اتیلن: ضریب زبری پلی‌اتیلن نزدیک به صفر است. سطح داخلی لوله کاملاً آینه‌ای است، هیچ رسوبی به آن نمی‌چسبد و آب حتی پس از ۱۰ سال سکون، بدون افت دبی و با بیشترین فشار خارج می‌شود.
۲. خورندگی خاک و سرنوشت لوله‌های مدفون زیر زمین
خطوط اصلی حلقه آتش‌نشانی (Fire Hydrant Ring) در شهرک‌های صنعتی و پالایشگاه‌ها، همگی زیر زمین دفن می‌شوند.
لوله فولادی: نیازمند هزینه‌های سنگین عایق‌کاری (نوار پرایمر، پوشش قیری و حفاظت کاتدی) است. با این وجود، به دلیل رطوبت خاک و جریان‌های سرگردان الکتریکی، لوله‌های فلزی معمولاً بعد از ۷ تا ۱۰ سال دچار سوراخ‌شدگی و نشت پنهان زیرزمینی می‌شوند.
لوله پلی‌اتیلن: پلی‌اتیلن ذاتاً ماده‌ای از نظر شیمیایی خنثی است. در برابر اسیدها، بازها، نمک‌های خاک و آب‌های خورنده هیچ واکنشی نشان نمی‌دهد و بدون نیاز به حتی یک ریال هزینه حفاظت کاتدی، طول عمری بالای ۵۰ سال زیر خاک دارد.
۳. رفتار در برابر زلزله و نشست زمین
در هنگام زلزله یا نشست‌های ناگهانی خاک صنعتی، اتصالات رزوه‌ای یا جوش‌های صلب لوله فلزی بسیار شکننده بوده و به سرعت می‌شکنند؛ درست در لحظه‌ای که بیشترین خطر آتش‌سوزی پس از زلزله وجود دارد! اما لوله پلی‌اتیلن دارای خاصیت الاستیک بالا است و تا چندین درصد تغییر شکل طولی و شعاعی را بدون پارگی تحمل می‌کند و با حرکت خاک هم‌مسیر می‌شود.
۴. مزایای سرنوشت‌ساز پلی‌اتیلن در یک نگاه کلی
وقتی خطوط آتش‌نشانی را با پلی‌اتیلن اجرا می‌کنید، چند مزیت بزرگ به دست می‌آورید:
طول عمر مفید: برخلاف لوله‌های فلزی که پس از ۱۰ الی ۱۵ سال نیاز به تعویض یا تعمیر پیدا می‌کنند، لوله پلی‌اتیلن باکیفیت بیش از ۵۰ سال در خاک دوام می‌آورد.
هزینه‌های جانبی: نیاز به سیستم حفاظت کاتدی یا عایق‌های ضدزنگ وجود ندارد و هزینه‌های نصب و جوش لب‌به‌لب بسیار سریع‌تر و اقتصادی‌تر انجام می‌شود.
وزن و حمل‌ونقل: وزن سبک لوله‌های پلی‌اتیلن بارگیری، تخلیه و جابجایی آن‌ها را در سایت پروژه بسیار ساده‌تر از لوله‌های سنگین فولادی می‌کند.
چه رده فشاری از لوله پلی‌اتیلن برای شبکه آتش‌نشانی مناسب است؟
سیستم‌های آتش‌نشانی معمولاً در فشارهای بالا تست می‌شوند و ضربه قوچ ناشی از روشن شدن ناگهانی پمپ‌های دیزلی اطفای حریق بسیار سنگین است. به همین دلیل توصیه می‌شود از مواد صددرصد نو پتروشیمی با گرید PE100 و رده فشاری حداقل PN16 (فشار ۱۶ اتمسفر) استفاده شود تا بالاترین ضریب اطمینان را برای شبکه‌های ایمنی آتش‌نشانی فراهم کند.
جمع‌بندی
امروزه استانداردهای معتبر جهانی حکم می‌کنند که خطوط حلقوی اطفای حریق زیرزمینی به لوله‌های پلی‌اتیلن مجهز شوند؛ چرا که اطمینان از عملکرد خط در ثانیه‌های بحرانی آتش‌سوزی، شوخی‌بردار نیست.
