لوله پلی‌اتیلن کشاورزی چیست؟ مشخصات، قیمت و راهنمای خرید 

اگر آب را جان مزرعه بدانیم، لوله‌ای که آن را به ریشه گیاه می‌رساند، راگ بی‌بدیل همان جان است. در سال‌های نه‌چندان دور، لوله‌های فلزی یا PVC این وظیفه را بر عهده داشتند؛ اما زنگ‌زدگی، شکنندگی در سرمای شب و رسوب املاح در دیواره، هرساله هزینه‌های سنگینی به کشاورز تحمیل می‌کرد. از دهه ۸۰ که لوله پلی‌اتیلن (لوله PE) وارد مزارع ایران شد، چرخه آب‌رسانی هم سبک شد، هم مقاوم و هم ارزان. امروزه، لوله پلی‌اتیلن کشاورزی نه‌تنها در آبیاری قطره‌ای، بلکه در خطوط انتقال اصلی، زهکشی، استخرهای ذخیره و حتی سیستم‌های هیدروپونیک حضور دارد. در ادامه، ساختار این لوله، گریدهای مختلف، نحوه قیمت‌گذاری و نکات کلیدی خرید را مرور می‌کنیم.

لوله پلی‌اتیلن کشاورزی چیست و چرا باید آن را انتخاب کرد؟ 

پلی‌اتیلن، یک پلیمر ترموپلاستیک است که از پلیمریزاسیون اتیلن به‌دست می‌آید. درجه چگالی آن (HDPE، MDPE، LDPE) مشخص می‌کند چقدر در برابر فشار، ضربه و مواد شیمیایی مقاوم است. برای کشاورزی، معمولاً گرید HDPE با چگالی ۹۴۰–۹۶۰ kg/m³ انتخاب می‌شود زیرا: 

- ضریب زبری داخلی بسیار پایین (Manning n≈۰.۰۰۹) باعث می‌شود افت فشار تا ۳۰٪ نسبت به لوله فولادی کمتر شود. 

- در برابر کودهای شیمیایی مانند اوره، نیترات، اسید فسفریک و سولفات آمونیوم مقاوم است. 

- انعطاف‌پذیری بالا (شعاع خمش ۲۰ برابر قطر) به کشاورز اجازه می‌دهد بدون زانویی اضافی، مسیر لوله را دور درخت یا تجهیزات بچرخاند. 

- وزن مخصوص ۰.۹۵ یعنی هر متر لوله ۱۱۰ میلی‌متری فقط ۳.۲ کیلوگرم است؛ در نتیجه حمل دستی در مزرعه ممکن و هزینه حمل‌ونقل تا ۵۰٪ کاهش می‌یابد.

استاندارد و گریدهای رایج در ایران 

استاندارد ملی INSO 14427 برای لوله‌های پلی‌اتیلن آبیاری، دو گرید اصلی PE80 و PE100 را معرفی می‌کند. تفاوت آن‌ها در مقاومت به فشار داخلی است: 

- PE80: مقاومت حداقل ۸ MPa در دمای ۲۰°C؛ مناسب فشارهای ۲.۵ تا ۶ بار. 

- PE100: مقاومت ۱۰ MPa؛ برای فشارهای ۱۰ تا ۱۶ بار پیشنهاد می‌شود. 

علاوه بر این، گرید PE100-RC (Resistant Crack) در برابر ترک ناشی از سنگ‌های تیز یا بارهای نقطه‌ای مقاوم‌تر است و در اراضی سنگلاخی کاربرد دارد.

انواع لوله پلی‌اتیلن کشاورزی بر اساس کاربرد 

الف) لوله‌های کم‌فشار (LDPE) ۲.۵–۴ بار: برای آبیاری قطره‌ای، میکروجت و نوار تیپ استفاده می‌شود؛ سایز ۱۲ تا ۳۲ میلی‌متر رایج است. 

ب) لوله‌های فشار متوسط (MDPE) ۶ بار: خطوط فرعی که آب را از لوله اصلی به نوارها می‌رسانند؛ سایز ۳۲ تا ۷۵ میلی‌متر. 

ج) لوله‌های فشار قوی (HDPE) ۱۰–۱۶ بار: خطوط انتقال اصلی، آبیاری بارانی و آبیاری تحت فشار ثابت؛ سایز ۶۳ تا ۳۱۵ میلی‌متر. 

د) لوله‌های دوجداره کاروگیت: برای زهکشی و دفع آب‌های اضافی در زمین‌های شور؛ سایز ۱۰۰ تا ۶۰۰ میلی‌متر.

مشخصات فنی یک لوله پلی اتیلن استاندارد

- SDR (Standard Dimension Ratio): نسبت قطر خارجی به ضخامت دیواره. برای فشار ۴ بار، SDR17 و برای ۱۰ بار، SDR11 پیشنهاد می‌شود. 

- ضخامت دیواره: در سایز ۱۱۰ میلی‌متر و SDR11، ضخامت ۱۰ میلی‌متر است. 

- طول شاخه: معمولاً ۶، ۱۲ و ۱۸ متر؛ در سایزهای کمتر از ۶۳ میلی‌متر، کلاف ۱۰۰ تا ۴۰۰ متری نیز موجود است. 

- رنگ: سیاه با نوار آبی (آبیاری) یا نوار زرد (گاز)؛ رنگ سفید برای جلوگیری از گرم‌شدن آب در مناطق گرمسیر. 

- دمای کاربری: منفی ۲۰ تا مثبت ۶۰ درجه سانتی‌گراد.

 

عوامل تاثیر گذار در قیمت لوله پلی‌اتیلن کشاورزی 

قیمت لوله PE به دو عامل اصلی بستگی دارد: نرخ مواد اولیه (گرانول) و ضخامت دیواره (SDR)

نکات کلیدی قبل از خرید 

الف) فشار کاری را درست محاسبه کنید: فشار استاتیکی + افت فشار اصطکاکی + فشار ضربه‌ای. معمولاً ۲۰٪ بالاتر از بیشینه فشار سنجیده‌شده را در نظر بگیرید. 

ب) برند و گواهی را چک کنید: علامت استاندارد ملی، گواهی آزمون فشار ۱۰۰۰ ساعته از آزمایشگاه معتمد و کد رهگیری سامانه سازمان ملی استاندارد. 

ج) اتصالات را هم‌زمان بخرید: کوپلینگ، تبدیل، زانو، تی و شیر هواگیری باید از همان گرید و SDR باشند تا نشتی پیش نیاید. 

د) زمان تحویل بگیرید: در فصل کاشت (اسفند–اردیبهشت) تقاضا اوج می‌گیرد؛ حداقل ۲ هفته زود سفارش دهید. 

هـ) حمل و انبار: لوله‌ها را دور از نور مستقیم خورشید و در دمای زیر ۴۰ درجه نگهداری کنید؛ در غیر این صورت UV باعث تردی سطح می‌شود.

مراحل نصب سریع در مزرعه 

۱) مسیر را با GPS یا طناب رنگی علامت بزنید. 

۲) خاکریز نرم بسازید؛ سنگ‌های تیز را حذف کنید. 

۳) لوله را با غلطک باز کنید؛ از پیچاندن بیش از ۳۶۰ درجه خودداری کنید. 

۴) جوش Butt Fusion را با دمای ۲۱۰±۱۰°C انجام دهید؛ زمان خنک‌سازی حداقل ۴ برابر زمان گرم‌شدن است. 

۵) پس از نصب، فشار آزمون ۱.۵ برابر فشار کار را به‌مدت ۳۰ دقیقه انجام دهید؛ افت فشار نباید از ۰.۶ بار تجاوز کند.

دو اشتباه رایج 

- استفاده از لوله ۴ بار در خط اصلی که فشار ۶ بار دارد؛ پس از ۲–۳ سال ترک مویی ایجاد می‌شود. 

- نصب مستقیم روی سنگ بدون ماسه‌بادی؛ نقطه‌بار باعترک ناشی از خستگی می‌گردد.

بازگشت سرمایه (ROI) با لوله PE 

در مزرعه ۱۰ هکتار ذرت، جایگزینی لوله HDPE به‌جای PVC، به دلیل افت فشار کمتر، مصرف برق پمپ را ۲۲٪ کاهش داد؛ با برق ۲۵۰۰ تومان هر کیلووات‌ساعت، سالانه ۴۵ میلیون تومان صرفه‌جویی شد. عمر مفید ۵۰ ساله لوله PE یعنی هزینه تعویض مجدد تقریباً صفر است.

نتیجه‌گیری 

لوله پلی‌اتیلن کشاورزی، صرفاً یک لوله پلاستیکی نیست؛ بلکه یک سیستم توزیع آب است که با سبکی، انعطاف‌پذیری و مقاومت شیمیایی، هزینه‌های جاری مزرعه را کاهش و راندمان آبیاری را افزایش می‌دهد. در بهار ۱۴۰۴، با توجه به نوسان نرخ مواد اولیه، خرید زودهنگام، مقایسه برندهای دارای گواهی استاندارد و محاسبه دقیق فشار کاری، سه کلیدی است که کشاورز را از دردسر ترک، نشتی یا تعویض زودرس نجات می‌دهد. اگر هدف شما صرفه‌جویی آب، برق و هزینه نگهداری در دهه‌های آینده است، HDPE یا PE100 بهترین گزینه‌ای است که می‌توانید در زمین خود دفن کنید تا سال‌ها برایتان کار کند.

صنایع لوله  پلی‌اتیلن ورنا آبلوله کرمان 

****کیفیت ،رمز ماندگاریست ****

تماس با ما 

.